بررسی تاسیسات برقی ساختمان پلاسکو قبل از آتش سوزی (بخش دوم)

۲۵ دی ۱۳۹۶
(رای شما: 0)
بروز شده در۱۳۹۷/۲/۲۴

در بخش دوم از یادداشت های بررسی فنی تاسیسات برقی ساختمان پلاسکو که توسط مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران(شهرداری تهران) به نگارش در آمده است، بر اساس بررسی های انجام شده در بخش اول، به مشکلات موجود در تأسیسات برقی ساختمان پلاسکو پرداخته می شود.

فقدان سیستم ارت در واحدها

حساسیت سیستم اتصال زمین به جهت ایمنیو به منظور حفاظت جان تمامی افراد و کارکنانی که با ابزارها و دستگاه های برقی سر و کار دارند از یک‌سو و حفاظت جان افراد عادی که در نقاط مختلف، خواسته یا ناخواسته احتمال تماس آنها با بدنه دستگاه ها و سایر ابزارهای برقی وجود دارد از سوی دیگر، لزوم بررسی دقیق سیستم اتصال زمین را ایجاب می کند.

سیستم ارت

علاوه بر آن، کارکرد صحیح دستگاه ها و جلوگیری از ازدیاد فشار الکتریکی فازهای سالم نسبت به زمین در موقع تماس یکی از فازها با زمین، از علل دیگر لزوم پیش بینی یک سیستم اتصال زمین مناسب برای ساختمان است. همچنین قطع سیم نول در طول مسیر کابل کشی ها به تابلوی کنتورها، به سوختن تجهیزات و آتش سوزی احتمالی می انجامد.

آتش سوزی تجهیزات

اصول ایمنی که باید برای پیشگیری رعایت می شده است در سه اصل خلاصه می شود:

اصل اول) دور از دسترس قراردادن قسمت های فعال الکتریکی

این اصل با در نظر گرفتن فضاهای خاص و جداسازی تجهیزاتی مانند ترانسفورماتور، تابلوهای فشار متوسط (قوی)، فشار ضعیف و ژنراتور یا طراحی و ساخت تابلوهای برق با درب بسته رعایت می شود که این مهم تا حد زیادی در ساختمان پلاسکو رعایت شده بود.

اصل دوم) استفاده از تجهیزات قطع برق مناسب مانند کلیدهای اتوماتیک و فیوزها

این اصل با مجهز کردن مدارها به کلیدهای اتوماتیک و فیوز با رنج مناسب که باعث قطع سریع جریان برق در زمان لازم، جلوگیری از سرایت اتصالی و بروز صدمه به نقاط دیگر و نیز جلوگیری از آتش سوزی خواهد شد، رعایت می شود. در ساختمان پلاسکو، با توجه به اینکه هر واحد برای نیازهای خود می توانسته انشعابی با هر کلید مورد نظر را از تابلو اخذ کند و الزامات مقرره در قانون را نیز رعایت نکند، به نظر می رسد به احتمال زیاد در واحدهای زیادی این اصل رعایت نشده باشد.

کلیدهای حفاظتی استاندارد

اصل سوم) بی خطر کردن حد ولتاژ تماس

بی خطر کردن حد ولتاژ تماس به نوع تجهیزات برای پایین آمدن ولتاژ تماس و جلوگیری از بالا رفتن آن و همچنین به سیستم نول تأسیسات برقی و همبندی بستگی دارد. مبحث نول در بخش فشار ضعیف در سه حالت زیر خلاصه می شود:

  • ارتباط مستقیم نول با زمین (TN ,TN-C ,TN-S ,TN-C-S ,TT)

  • ارتباط نول با زمین از طریق امپدانس (IT)

  • نول آزاد (IT)

سیستم الزامی بر اساس استاندارد ایران TN است. بنابراین برای برق رسانی به مصرف‌کننده به طور عمومی از کابل 5 رشته (در سه فاز) و 3 رشته (در تک فاز) استفاده می شود که هادی نول و ارت در آنها تا سایز 10 میلی متر مربع مجزا است. برای داشتن یک سیستم زمین کامل و مناسب لازم است که تأسیسات برق فشار ضعیف، بدنه کلیه تابلوهای برق، بدنه دستگاه ها، اسکلت فلزی ساختمان ها، تجهیزات، چراغها و سایر عناصر مشابه به منظور حفظ ایمنی افرادی که با آنها در تماس هستند و نیز جلوگیری از آتش سوزی ناشی از اتصال بدنه، به شبکه سراسری ارت ایجادشده متصل شوند.

فقدان سیستم اعلام حریق

بر اساس مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان ایران، نیاز به سیستم های اعلام حریق از ضرورت های اجتناب ناپذیر ساختمان پلاسکو به حساب می آمده است. زیرا در مراحل آغازین حریق با اطلاع به موقع به نگهبان و سایر ساکنان، هم از گسترش آتش و هم از خطرات مالی و جانی آن جلوگیری می شده است. جهت انتخاب اجزا در سیستم اعلام حریق، استانداردهای زیر مورد استفاده قرار می گیرد:

1) BS 5839 (BRITISH STANDARD)

2) EN 54 (EUROPEAN NATIONAL STANDARD)

در فضاهایی مانند موتورخانه و آبدارخانه از دتکتور حرارتی، در سایر فضاها از دتکتور دودی و همچنین در برخی فضاهای مورد نیاز از جمله مجاور راه پله ها از شستی اعلام حریق استفاده می شود.

سیستم اعلام حریق مناسب

عدم کفایت سایز سیم ها و کلیدهای مینیاتوری حفاظتی

بر اساس مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان ایران، حداقل سایز سیم ها و به تناسب سایز کلیدهای مینیاتوری حفاظتی، باید بر اساس جدول زیر انتخاب می شد و هرگونه اشتباه در این انتخاب خطرات آتش سوزی یا احتمال برق گرفتگی را در پی دارد. مخلوط کردن مدار روشنایی و پریزها نیز غیرمجاز بوده و ضروری است هرکدام از مصرف کننده های روشنایی فقط به مدار روشناییو مصرف کننده های پریز فقط به مدار پریز متصل شوند که این موضوع در ساختمان پلاسکو رعایت نشده بود.

نوع مدارنیروروشناییپریز
سطح مقطع هادی مس (میلی متر مربع)1.51.52.5
سایز کلید مینیاتوری مناسب (آمپر)101016

حداقل سایز سیم ها و کلیدهای مینیاتوری

جمع بندی

بر اساس مطالعات انجام شده در مورد ساختمان پلاسکو از منظر تأسیسات برقی، جمع بندی به صورت زیر می باشد:

- ساختمان پلاسکو در خصوص موارد اساسی مانند سیستم ارت، سیم کشی های خارج از ضوابط، افزایش مصرف کننده ها بدون در نظر گرفتن کلید و هادی متناسب، سیستم اعلام حریق، برق اضطراری مناسب و چراغ های خروج ایمن دچار مشکل بوده است.

- تابلوهای کنتور نیاز به بازسازی داشته و بخش های ترمینال آن بر اساس اعلام نگهدار ساختمان در مواردی دچار سوختگی شده بودند.

- افزایش ظرفیت ترانس ها، مستلزم بازنگری کابل های اصلی بالارونده (رایزر) بوده است.

- تغییرات در مصرف کننده های مستقر در واحدها، به تغییرات تابلوی مینیاتوری واحدها و سیم کشی های داخلی غیراستاندارد (گاه با استفاده از تکه سیم های چسب کاری شده) انجامیده بود.

سیم کشی غیر استاندارد

- ساختمان تا سال ها فاقد دیزل ژنراتور اضطراری بوده و در سال های پس از نصب دیزل ژنراتور اضطراری نیز قدرت آن فقط پاسخگوی نیاز یک آسانسورو بخشی از روشنایی مشاعات بوده است.

-واحدها فاقد سیستم ارت بوده و نیز تابلوهای آنها بدون کلید نشت جریان (RCCB)، اجرا شده بودند.

کلید نشت جریان(RCCB)

- بخشی از مقرراتدر زمان اجرای ساختمان پلاسکو (سال 1339 تا 1341) و در گذشته الزامی نبوده اند و بعدها ضرورت اجرای آن بروز کرده و در این زمینه ساختمان به بازنگری و انجام اصلاحات نیاز داشته است.

- استفاده احتمالی از لوازم و تجهیزات غیراستاندارد نیز در زمینه تأسیسات برقی سبب حادتر شدن شرایط شده است.

تجهیزات غیر استاندارد

شایان ذکر است که تأسیسات برقی در یک ساختمان ممکن است به علل زیر در طول زمان ایمنی خود را از دست بدهد:

- تأسیسات الکتریکی در اثر مرور زمان یا در اثر عوامل محیطی فرسوده شوند.

- در تأسیسات برقی دخل و تصرف هایی بدون داشتن اطلاعات لازم و کافی انجام شود.

- تعمیرات یا جا به جایی هایی انجام شود که سبب ایجاد تغییراتی در تأسیسات برقی شود.

بر همین اساس و به منظور پیشگیریاز رخداد حوادث مشابه در آینده، پیشنهاد می شود که مطابق مبحث 22 مقررات ملی ساختمان کلیه تجهیزات و تأسیسات برقی مورد بازرسی ادواری (به طور معمول سالیانه) قرار بگیرند.

مواردی که باید مورد بازرسی قرار گیرند عبارتند از:

  • کلیه تابلوها و اجزای داخلی آنها

  • کلیه جعبه های تقسیم، پریزهای برق و کلیدها

  • کلیه هادی ها اعم از سیم و کابل

  • عایق بندی ها و نحوه نصب تابلوها

  • هادی های ارت و...

بازرسی دوره ای تاسیسات برقی

منبع : بررسی فنی، مدیریتی و حقوقی حادثه ساختمان پلاسکو، مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران (شهرداری تهران)

دپارتمان تأسیسات الکتریکی سامانه جامع صنعت ساختمان - کارگشا

سایر مطالب منتخب در حوزه ایمنی، امنیت، حفاظت در تاسیسات الکتریکی را دنبال و ما را با نظرات ارزشمند خویش همراهی نمایید.

مطالب مرتبط:

بررسی تاسیسات برقی ساختمان پلاسکو قبل از آتش سوزی (بخش اول)

برق، رعایت اصول ایمنی و پیشگیری از خطر

قابلیت اطمینان و ایمنی لرزه ای شبکه برق (پست برق)

user photo

مهدی وفادار

دیدگاه ها
user الهام حسینی

خب که چی

kargosha کارگشا

امیدورایم با بررسی این موارد دیگر با اتفاقات تلخ اینچنینی رو به رو نشویم.