دولت الکترونیک و مفهوم آن

۵ شهریور ۱۳۹۶
امتیاز
(رای شما: 5)
دولت الکترونیک، یک دولت دیجیتال بدون دیوار و ساختمان و دارای سازمانی مجازی است که خدمات دولتی خود را به صورت بهنگام (ON LINE) ارائه می کند و موجب مشارکت آنان در فعالیتهای مختلف اجتماعی-سیاسی می شود.

یکــــی از مفاهیمی که در دهه های اخیر به گونه ای بسیار گسترده در جوامع پیشرفته مورد بررسی قرار گرفته و حتی در بعضی مواقع با موفقیت به اجرا درآمده، مفهوم دولت الکترونیک است. دولت الکترونیک، یک دولت دیجیتال بدون دیوار و ساختمان و دارای سازمانی مجازی است که خدمات دولتی خود را به صورت بهنگام (ON LINE) ارائه می کند و موجب مشارکت آنان در فعالیتهای مختلف اجتماعی-سیاسی می شود.

ازجمله نتایج مورد انتظار از چنین فرایندی، کاهش فساد اداری و شفافیت بیشتر امور، بالارفتن میزان مسئولیت، دائمی شدن بهبود روندها و فرایندها، راحتی بیشتر، رشد منابع و کاهش هزینه خدمات است. با ظهور فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، مراکز خدمات­رسانی به مشتریان نزدیکتر می شوند و افراد می توانند حتی از طریق رایانه­های شخصی، خدمات خود را دریافت کنند. همچنین دولت الکترونیک موجب صرفه­جویی در وقت و هزینه، دولت، شهروندان و کسب و کار می گردد. جهانی شدن نیز دولتها را وادار می سازد تا به منظور فروش کالا و خدمات خویش و همچنین صدور فرهنگ و شناساندن خویش به سایر فرهنگها و تمدنها، اقدام به تاسیس دولت الکترونیک کنند.

دولت الکترونیک چیست؟

مفهوم دولت الکترونیک، معادل فراهم سازی امکان استفاده سهل و آسان از فناوری اطلاعات به منظور توزیع خدمات دولتی به صورت مستقیم به مشتری، به صورت 24 ساعته و 7 روز هفته می‌باشد.

دولت الکترونیک، شیوه‌ای برای دولتها به منظور استفاده از فناوری جدید می‌باشد که به افراد تسهیلات لازم جهت دسترسی مناسب به اطلاعات و خدمات دولتی، اصلاح کیفیت خدمات وارائه فرصتهای گسترده‌تر برای مشارکت در فرایندها و نهادهای مردم سالار را اعطا می‌کند.

اصول پایه

سازمان ملل متحد در سال 2002 میلادی بر اساس بررسی 190 کشور عضو پنج اصل زیر را به عنوان اصول پایه حکمرانی الکترونیک اعلام نمود:

  •  ایجاد و ارائه خدمات مورد نیاز، از منظر نیاز شهروندان
  •  دسترس‌پذیری هر چه بیشتر دولت و خدمات ارائه شده توسط آن
  •  توجه به همه ابعاد ظرفیت‌های اجتماعی (جامعه‌شناسی، روانشناسی، آموزش، سیاست و اقتصاد)
  •   مسئولیت‌پذیری اطلاعات تولید شده و انتشار یافته
  •   بکارگیری توأم امکانات فناوری اطلاعات و منابع‌انسانی به صورت کارآمد و اثربخش

چارچوب استراتژیک طرح‌ریزی دولت الکترونیک

دولت‌ها علیرغم تفاوت‌های متعددی که از نظر نظام‌های سیاسی و قانونی و همچنین شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دارند ولی به لحاظ چالش‌های طرح‌ریزی و پیاده‌سازی دولت الکترونیک دارای برخی وجوه مشترک هستند. این وجوه اشتراک بیشتر در اصول پیاده‌سازی خود را نشان می‌دهند و به معنی امکان کپی‌برداری نظیر به نظیر از تجربه پیاده‌سازی دولت الکترونیک یک کشور در کشور دیگر نمی‌باشد. بنابراین برای دستیابی به این اصول پایه و وجوه اشتراک، علی‌القاعده بایستی به تجارب برتر و درس آموخته‌ها و یافته‌های ناشی از تلاش‌هایی که کشورهای مختلف جهت طراحی و استقرار دولت الکترونیکی صرف کرده‌اند توجه نمود.

براساس پژوهشی که در تعداد قابل توجهی از کشورهایی که در مراحل مختلف طراحی تا پیاده‌سازی دولت الکترونیکی قرار دارند و در سایت www.ejeg.com انعکاس یافته (حدود 18 کشور)، تجارب برتر آن‌ها در این زمینه استخراج شده و براین اساس چشم‌انداز عمومی اهداف استراتژیک، اولویت‌های اجرایی وکاربردهای مربوطه شناسایی شده‌اند. نهایتاً ساختار و محتوای استراتژی‌های طرح‌ریزی و استقرار دولت الکترونیک در قالب یک چارچوب که مدل پیشنهادی مشخصی را به همراه دارد ارائه شده است.

دولت الکترونیک و مفهوم آن

تصویر (1) - چارچوب مشترک تدوین استراتژی‌های طراحی و استقرار دولت الکترونیک

دولت الکترونیکی در ایران

دولت الکترونیک در ایران با وجود آن که هنوز متولی مستقلی ندارد، اما در بعضی حوزه‌ها فعال است. قریب به 1000 سایت دولتی ایران با وجود همه کاستی‌ها و نقص‌هایی که در اطلاع‌رسانی دیجیتالی رسمی در وب وجود دارد، بخشی از روابط عمومی دیجیتالی کشور را به دوش می کشند.

دفاتر دولت الکترونیک که در استان‌های مختلف کشور راه‌اندازی شده است، خدمات مختلف انتظامی و ثبتی را انجام می‌دهند و این خود یک گام به جلو در ارائه خدمات به شهروندان الکترونیکی ایران است. اعطای ده‌ها میلیارد تومان تسهیلات از طریق طرح تکفا به بخش خصوصی در جهت تقویت زیربنای اقتصادی و علمی بخش خصوصی در حوزه‌IT، خود تاثیر غیرمستقیمی در گسترش دولت الکترونیک در ایران دارد.

با این وجود، دولت الکترونیک ما با رویه‌هایی که در کشورهای غربی حاکم است، از کاستی­های ساختاری و اجرایی رنج می­برد که قطعا عزم ملی و ایجاد طرح جامع در این راستا، می­تواند در چشم‌انداز آینده کشور، مشکل‌گشای بسیاری از موانع پیش روی باشد.

منابع :
منبع 1

منبع 2

منبع 3

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید:

شهرهای دیجیتالی

چالش ها و اقدامات تحقق تهران الکترونیک

user photo

مهین عسگری

دیدگاه ها

اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت می کند…