مصالح طراحی منظر را بیشتر بشناسیم

۶ آبان ۱۳۹۷
(رای شما: 0)
مصالح مانند ابزار در معماری منظر قابلیت هایی افزون بر مصالح در معماری، در اختیار ما قرار می دهند. طراحی در فضای باز و مصالحی چون نور، سایه و آب این امکان را قوت می بخشند. علاوه بر مصالحی که به طور عمومی در ساختمان سازی مورد استفاده قرار می گیرد مصالحی هم وجود دارد که به طور خاص ، مربوط به معماری و شناخت آن در پیش برد کار اهمیت بسیار دارد. معماری منظر به عنوان یکی از شاخه های معماری دارای دو نظام طراحی است. ساختار نرم و ساختار سخت.

در این مطلب می خوانید:

مصالح زنده

مصالح غیر زنده- طبیعی 

مصالح غیر زنده- تغییر یافته

مصالح غیر زنده -مصنوعی

از اهداف عمده معماری منظر بسط و گسترش ارتباط میان انسان و طبیعت ،القای زندگی و آرامش محیط به روح آدمی ،ترمیم و اصلاح فضای سبز آسیب دیده به دست آدمی و گسترش افق دید انسان به زیبایی بصری در محیط پیرامون خویش است. شناخت مصالح و به کار گیری صحیح آن کمک بسزایی در رسیدن به این اهداف می کند. مصالح در معماری منظر به دو نوع مصالح سخت و نرم تقسیم می شود. معیار در این تقسیم ‌بندی میزان صلب بودن و جسمیت داشتن مصالح است. بدین ترتیب که مصالح سخت که شامل سنگ، خاک، رسوب، چوب، آجر و … می‌شوند با جسمیت مشخص در اختیار معمار منظر می باشد.

از این مصالح در معماری نیز استفاده می شود. اما مصالح نرم شامل نور و سایه، آب و پوشش گیاهی می شود قابلیتهای خاصی را ارائه می‌کنند و در واقع وجه تمایز مصالح معماری است. آّب به عنوان یکی از عناصر اصلی طبیعت همواره به صور گوناگون بنا به شرایط خاص محیطی طراحان منظر جهت ارائه رویکردهای طراحی مد نظر قرار گرفته است. در گذشته ای نه چندان دور که انسان، آب را به عنوان یکی از اجزا و عناصر معماری مورد استفاده قرار داد، جلوه های متنوع آن، همواره باعث تهییج و گرایش وی به زیبایی شده است. بررسی ظرفیت‌های آب در طراحی محیط و منظر نشان می‌دهد که آب ظرفیت‌های بی شماری برای استفاده در خلق محیط‌های مطلوب و مناظر شبه طبیعی دارد.

مصالح طراحی منظر را بیشتر بشناسیم

از طریق دگرگونی‌های مدام و تغییر و تحولات شکلی، قابلیت‌های متعددی را نمایان می‌کند می‌تواند فضایی را شکل دهد و یا در مختصات مکانی و فضایی خاص می‌تواند شکل پذیر باشد از طریق ورود در احجام متفاوت می‌تواند آنها را شکل بدهد. یا از آنها شکل گرفته و تغییر شکل پیدا کند. ظرفیت‌های نمادگرایانه آب برای بشر بسار حائز اهمیت است و تقریباً زبان مشترک جوامع مختلف برای بیان پاکی صفا، صداقت خلوص و تصویرگری طبیعت است.

 همچنین پوشش گیاهی به عنوان ابزار طراحی و فضاسازی می توانند مورد استفاده قرار گیرند. با توجه به شکل و حجم انفرادی و انبوه هر گونه و ترکیب حجم ها و شکل های گونه ها، می تواند به عنوان یک فرم م مؤثر فضا را بسازد. گیاهان با بو، صدا و بافتهایی که ایجاد می‌کند در به کارگیری و انگیزش حواس بویایی، شنوایی و لامسه اهمیت دارند.

مصالح طراحی منظر را بیشتر بشناسیم

نور از دیگر مصالح نرم به شمار می‌آید که با توجه به ویژگیهای فیزیکیش چون طول موج، رنگ، شدت ، ضریب انعکاس و بافت سطوحی است که آن را بازمی‌تاباند کیفیتهای متفاوتی خواهند داشت. نور وسایه می تواند بافتها و رنگهای مصالح را آشکار و پنهان کند و همچنین به عنوان اصلی‌ترین عامل تاثیر گذار بصری در منظر شبانه به کار گرفته شود.

مصالح طراحی منظر را بیشتر بشناسیم

در ادامه به مروری بر مصالح سخت می پردازیم:

تقسیم بندی مصالح سخت منظر بر اساس نوع به دست آوردن مصالح و خاستگاه آن به صورت جدول زیر است:

مصالح زنده

در معماری منظر چوب جایگاه خاصی را ایفا می نماید.چوب هایی که در کاربردهای منظر استفاده می شود باید مجموعه ای از ویژگی ها را دارا باشد. زیرا این چوبها در معرض دائمی عوامل محیطی هستند. چوبها به طور معمول در معماری منظر در ساخت آلاچیق ها، داربستها، نرده‌ها، کفسازی، تجیهزات بازی و مبلمان استفاده می‌شود. محصولات ساخته شده ی چوبی به عنوان مبلمان شهری از طرفداران بی شماری برخوردار است.

اگرچه تکنولوژی و صنعت کمک شایانی در انتخاب و گزینه های مختلفی نموده اند اما مبلمان چوبی همواره گزینش مورد علاقه ی افراد بوده است. افراد علاقه ی بسیار شدیدی به مبلمان چوبی داخلی و خارجی نشان می دهند. نیمکت های چوبی که یکی المان های شهری می باشد از پرطرفدارترین متریال های مورد  استفاده در این حوزه است.

چوب دارای طرحی زیبا و خطوطی جذاب می باشد. چوب به طور طبیعی از زیبایی منحصر به فردی برخوردار است.چوب ذاتا دارای مقاومت ویژه ای می باشد. دوام و استحکام ذاتی چوب منجر به عمر طولانی آن شده است و این بدین معناست که برای مدت های طولانی نیاز به تعویض آن نخواهد بود.

مصالح طراحی منظر را بیشتر بشناسیم

یکی از فواید بی نظیر مبلمان چوبی با متریالی از قبیل چوب ترمو می توان به دوام و استحکام ، سادگی در نگهداری و همچنین مقاومت در برابر حمله ی حشرات، قارچ و کپک دانست.از دیگر مزایای مبلمان چوبی این امر می باشد که در تمامی فصول هیچ گونه آسیبی به آن وارد نخواهد شد. مبلمان چوبی یکی از المان های مبلمان شهری می باشد که چشم بیننده را نوازش می دهد و گرمی خاصی را منتقل می نماید.مبلمان چوبی چه زمانی که در کاربردهای خانگی مورد استفاده قرار می گیرد و چه زمانی که در فضای شهری در هر دو صورت از لحاظ مالی و زمانی صرفه جویی خواهد شد زیرا مبلمان چوبی از لحاظ دوام و مقاومت در سطح بسیار بالایی قرار دارند و امکان آسیب دیدن آنها بسیار پایین می باشد.

یکی از نکات بسیار با اهمیت در خصوص مبلمان چوبی اذعان این امر می باشد که چوب ماده ای تجدید پذیر می باشد و مانند مواد پلاستیکی به محیط زیست صدمه و زیان وارد نمی نماید. درخت به سرعت رشد می کند و هیچ نگرانی برای محیط زیست وجود نخواهد داشت. ما می توانیم مبلمان چوبی را در تمامی بخش ها از قبیل بخش های داخلی و خارجی استفاده نماییم و هر زمان آن را جابجا نماییم. همچنین به عنوان مبلمان شهری نیز انتخابی بسیار مناسب و هوشمندانه ای خواهد بود.

مصالح طراحی منظر را بیشتر بشناسیم

مصالح غیر زنده- طبیعی 

سنگ ها با توجه به ویژگی شان در تحمل بار فشاری کاربرد خاص خود را در معماری منظر دارند. استفاده از شن و سنگ با ابعاد مختلف می تواند باعث جذاب تر شدن منظر شود سنگ طبیعی به علت زیبایی و دوام بالایی که دارد از قدیم مورد توجه بوده، همه ما می دانیم که اهرام مصر دارای قدمت زیادی می باشند و زمان زیادی از ساخت سازه ای با سنگ های 15 تنی گذشته و همچنان سنگ طبیعی یکی از بهترین مصالح می باشد.
زمانیکه قصد طراحی فضای سبز را داشته باشیم، بازهم سنگ های طبیعی گوی سبقت را می ربایند. برای گرم کردن یک محیط باز عناصر بسیار کمی وجود دارند تا بتوانند به زیبایی و رنگارنگی و خواص سنگ باشند و در زیر آفتاب و باران دوام سنگ طبیعی را داشته باشند.

مصالح طراحی منظر را بیشتر بشناسیم

استفاده از سنگ طبیعی برای سنگ فرش با دوام بالایی که از آن و نیز هم خوانی آن با طبیعت مجاورش یکی از اولین گزینه های انتخابی است. طراحی مسیر سنگی، آتشدان ،سکوهای نشستن، کنار آب و استخر و همچنین به صورت نمادین از کاربردهای سنگ طبیعی در معماری منظر است.

مصالح غیر زنده- تغییر یافته


• آجر

آجرها گروهی از مصالح هستند که به صورت صنعتی تولید و جایگزین سنگ شده اند و درحقیقت سنگی ساخته دست بشر هستند، سنگی دگرگون که از تغییر وضعیت خشت پدید می آید. این گروه از مصالح که اولین تولید صنعتی و انبوه مصالح ساختمانی به دست بشر به شمار می‌آیند براساس نوع مواداولیه، روند تولید و محل مصرف به انواع متنوعی تقسیم می شوند. آجرهای رسی که اولین و فراوان ترین آنها هستند قدمت چندهزار ساله دارند. با پیشرفت تکنولوژی و علم شیمی انواع بی شماری از آجرها با کیفیت های مختلف، ابعاد و شکل ظاهری متنوع تولید شده اند.

آجر یکی از مصالح با دوام برای طراحی منظراست. اگر شالوده ی بناهای موجود در فضا آجر است، استفاده از همان آجر به عنوان مرز مسیرها ترکیبی منسجم ایجاد می کند از حضور تصادفی مصالح دیگر مثل سنگ و کاشی های تزیینی الگوهای تصادفی جذابی ایجاد می کند.

طیف رنگ های آجر شامل خاکستری نزدیک به سیاه، قهوه ای، قرمز و برخی از ته رنگ های زرد است. باوجودی که شکل آجر های منفرد مستطیلی است، الگو های بی شماری مانند چینش چپ و راست، بافت سبدی، طرح شعاعی و منحنی های ملایم می توان با آن ها ایجاد کرد. در موقعیت های رسمی، آجر روی بستر فشرده ای از شن بنایی گذاشته می شود یا روی یک قطعه ی بتنی وصل می شود. این روش باعث می شود آجر فروکش نکند یا جا به جا نشود که امری حیاتی برای زیر میز ها و صندلی ها است. 

مصالح طراحی منظر را بیشتر بشناسیم

     
   • فلزات


فزات مصالحی هستند که اکثرا قادرند با نهایت فشارهای موجود در محیط مصنوع همساز شوند. عملکرد مطلوب در کشش و فشار، قوی و با دوام بودن و شکل‌پذیری از ویژگیهای فلزات می باشد. از فلزات در فضاهای باز در مبلمان، وسایل بازی، حصار و نرده‌ها، محافظ های کنار درختان، مجسمه‌ها، پلکان و … استفاده می‌شود. از آهن در کفهایی که ترافیک سنگین وجود دارد استفاده می‌شود. فولاد در مبلمان، دست‌انداز و پایه ایمنی کاربرد دارد. آلومینیوم با نمای صیقلی و مقاوم در برابر خوردگی و شکل‌پذیریش در نیمکت ها، نرده‌ها و … به کار برده می‌شود.

مصالح طراحی منظر را بیشتر بشناسیم

مصالح غیر زنده -مصنوعی


• آسفالت

آسفالت پوششی برای کف در فضاهای باز است. آسفالت گرم مخلوطی از مصالح سنگی و قیر خالص است که بر حسب نوع دانه بندی و قیر مصرفی، در محدوده حرارت روی سطوح آماده شدة راه پخش و کوبیده میشود. درگروه مخلوط های آسفالت گرم، بتن آسفالتی بهترین نوع آن است که از اختلاط مصالح سنگی مرغوب وشکسته با دانه بندی منظم و پیوسته و قیر خالص، ضمن اعمال کنترل و نظارت دقیق در کلیه مراحل تولید بدست می آید. مزیت های عمده آن بکارگیری در هرگونه شرایط ترافیکی، مقبولیت آسفالت، سرعت بالای اجرایی و بکارگیری در کلیه اقلیم ها و در هرگونه شرایط جوی است. روانی حرکت خودرو و سهولت چرخش و حرکت لاستیک همراه با استهلاک کمتر، نرمی در حرکت و آسایش راننده، تجانس قیر با آسفالت، انعطاف پذیری و شکل پذیری در زیر عبور چرخ از مزایای آسفالت در کف سازی محوطه محسوب می شود.

مصالح طراحی منظر را بیشتر بشناسیم


• بتن

بتن به علت شکل‌پذیری بالا، دوام، استحکام و هزینه کم از مصالح پر کاربرد در فضاهای باز است. بتن در کف سازی، اجرای دیواره ‌ها، پله و مبلمان استفاده می‌شود.

مصالح طراحی منظر را بیشتر بشناسیم

مزایای استفاده از بتن:

مقاومت مکانیکی و تحمل فشار و ،مقاومت مکانیکی و تحمل کشش ناشی از تحرک و جا به جایی زیرسازی، عدم جداشدن سیمان و سنگدانه در صورت طرح اختلاط درست و اجرای مطلوب، تجانس خوب با زیر سازی به علت تجانس با خاک،مقاومت خوب حرارتی در نوسانات حرارتی شب و روز و در طول سال.

مصالح طراحی منظر را بیشتر بشناسیم


معایب استفاده از بتن:

لزوم طرح اختلاط و اجرا مناسب با شرایط آب و هوایی و جلوگیری از ترک خوردگی، انتخاب مصالح جایگزین آسفالت مانند بتن غلتکی، بتن گوگردی،سنگفرش ها و تایل های بتنی نیازمند بررسی همه جانبه به لحاظ فنی و اقتصادی است. استفاده از کفپوش بتنی پیش ساخته از جمله مصالحی هستند که توجه روزافزونی به آنهارا در کفسازی معابر شاهد می باشیم .البته استفاده از کف‌پوش‌های بتنی در روسازی‌های شهری به‌ رغم زیبایی، دوام و سازگاری این محصول با محیط زیست نسبت به آسفالت، به دلیل اجرای تماما مکانیزه روسازیهای آسفالت و صرف زمان کم عملیات اجرایی آن، کمتر مورد توجه طراحان قرار گرفته است.عمر مفید آسفالت در صورت استفاده از مواد با کیفیت بیش از 5 تا 10 سال نیست. اجرای کفپوش های بتنی علاوه بر اینکه به لحاظ مالی مقرون به صرفه میباشد،امکان اجرای طرح های زیبا در سایز ها ورنگ های متنوع را فراهم می آورد.

• شیشه و پلاستیک

پلاستیک ها و شیشه ها به عنوان مصالح کاملاً مصنوع، کاربردهایی در فضای باز دارند. پلاستیک ها در مجسمه ‌ها، رنگ، اتصالات لوله و میله، پوسته های نازک و مبلمان استفاده می شوند. شیشه ‌ها به صورت شیشه ‌های نشکن، جام‌ ها و بلوک های شیشه‌ ای استفاده می شوند و به علت شفافیت، تلالو و کیفیت های خاص بصری مورد استفاده هستند.

مصالح طراحی منظر را بیشتر بشناسیم

مصالح طراحی منظر را بیشتر بشناسیم

جمع بندی

همان طور که بررسی شد مصالح در معماری منظر به دو دسته سخت و نرم تقسیم بندی شد و وجه تمایز با مصالح معماری مصالح نرم شناخته شد که البته معماری نیز به نوعی با مصالح نرم سر و کار دارد. مصالح نرم شامل نور و سایه، آب و پوشش گیاهی بود که هر کدام به تنهایی و در رابطه با هم و کنار هم باید مورد توجه طراحان منظر باشد و به طور مفصل ملاحظات ویژه دارند. اما در رابطه با مصالح سخت بنا به جایگاه با مصالح معماری مشترک اما کاربرد متفاوت دارند. برای دسته بندی راحت تر به مصالح زنده و غیر زنده تقسیم شدند و بعضی از آن ها را به طور کلی معرفی کردیم. شناخت این مصالح و زمینه  استفاده از آن ها می تواند ایده های نو و خلاقانه در کاربرد و  همچنین تزیینات منظر را منجر شود. مبحث شناخت مصالح بسیار دقیق و گسترده است و ملزم به شناخت دیتیل و نحوه اجرا برای بهترین بهره بری را دارند.

 

منابع
 آشنایی با طراحی محیط و منظر (ماتلاک جان،1388)
مقاله مصالح در معماری منظر (نسترن تبیانیان ،1388)
بررسی کاربرد و ساختار مصالح نرم در معماری منظر (گزارش پژوهشی مهدی شیبانی،1383)
مقاله نقش آب در طراحی محیط و معماری منظر (محمدرضا مثنوی،1393)
مقاله روند طراحی و چگونگی بهره گیری از پوشش گیاهی در معماری منظر (مهدی خاک زند، 1383)
کتاب کاربرد مصالح در معماری منظر (تراب ساونیسکس، رجمه مامک صلوانیان و محمد فرزین مقدم، 1390)

 

user photo

ساینا بابایی

دیدگاه ها
user اقا میرزا

بسیار زیبا.با تشکر از مدیریته استاد جباری
اقا میرزا هستم از تهران.

kargosha کارگشا

با سلام ممنون و سپاس از لطفتون

user محمود والدی

ممنون از مطالب خوبتون
من در اراعه هام خیلی استفاده کردم
انشالله خدا شمارو برای خانواده و دوستانتان حفظ کند
با تشکر
از مدیریت شما

kargosha کارگشا

با سلام ممنون که کنار ما هستید و به تیم ما انرژی میدین

user آقای رضا خواهان

ممنونم خعلی استفاده کردم

اخیرا یکی از دوستان این مطلب رو به اشتراک گذاشتن، انشالله بتونیم همکاری طوفانی داشته باشیم
بنده کارم معماری و طراحی هست و خوشحال میشم با هم همکاری کنیم

چ کسی این مطلب رو نوشته، نام نویسنده برام مشخص نیست

kargosha کارگشا

با سلام ممنون که همراه ما هستید حتما این اتفاق خواهد افتاد

user عباس آقا

واقعا اون قسمت مصالح زنده خیلی به کارم اومد
ممنون

من ماتلاک جان رو خوندم، اما استباط و استراخ چنین چیزی بی نظیر بود

جالبهبرام ک هنوز آدمایی هستن کا ابن دادگاه رو داشته باشن

kargosha کارگشا

با سلام ممنون که همراه ما هستید و به تیم کارگشا روحیه میدین

user مهرنوش میرزاخانی

فوق العاده و زیبا بود

kargosha کارگشا

با سلام ممنون از لطفتون

محصولات و نقشه های اجرایی